Dit boekje geeft informatie over geloof en kerk, in korte teksten, gerangschikt onder een aantal thema’s, aangevuld met een gedicht, bijbeltekst of lied.

Met hart en ziel
10 keer over geloof en kerk

Voor de lezer

Wilt u wel eens wat meer weten over geloof en kerk?
Dit boekje biedt u informatie, in korte teksten, gerangschikt onder een aantal thema's - aangevuld met een gedicht, bijbeltekst of lied.

We wensen u veel plezier en inspiratie toe. In de kerk heet dat ‘zegen', samengevat met de woorden:
Vrede en alle goeds!

Mens, wie ben je?
Je hebt een naam.
Gekend ben je -
geen nummer.
Wie ben je echt?
Er is een God die je gewild heeft.
Bij name geroepen.

Geloof

 

Hoe komen mensen erbij om te gaan geloven? Dat heeft te maken met ervaringen die ze opdoen. Kijk naar de natuur: is al dat moois er 'zomaar'? Kijk naar jezelf en (je) kinderen: een product van een toevallige samenloop van omstandigheden? Soms ontdekken mensen midden in de misère dat er een kracht is die hun verstand en gevoel te bovengaat. Is dat God?

Geloven heeft natuurlijk ook te maken met je opvoeding. Wat heb je van huis uit meegekregen? Gingen je ouders naar de kerk? Neem je dat over of neem je er afstand van? Dat afstand nemen gaat soms geleidelijk, soms ook is het een heel bewuste keuze.

Geloven begint vaak met een zekere nieuwsgierigheid. Je wordt door iets geraakt, je ervaart iets van ‘god'. Je maakt iets mee en denkt: dit kan geen toeval zijn. Je ontmoet mensen die leven vanuit geloof. Van daaruit ga je op zoek en in gesprek. Hoe zit dat toch? Na een proces van kijken en verkennen kan de conclusie zijn: ja, God is er, ook voor mij. Gaandeweg ga je vertrouwen. Vertrouwen op wat je van anderen hoort, vertrouwen op God. Een ander woord voor ‘geloven' is dan ook ‘vertrouwen'.

Voor christenen heeft geloven alles te maken met Jezus. 'Niemand heeft ooit God gezien' staat er in de Bijbel. Maar Jezus heeft laten zien wie God is. Als je wilt weten wie God is, kijk dan naar Jezus. Je kunt over hem lezen in de Bijbel. Vier bijbelboeken beschrijven zijn leven en sterven en opstanding.

Of hoe dat heet
Gelukkig dat
het licht bestaat

en dat het met
me doet en praat

en dat ik weet
dat ik er vandaan

kom, van het licht
of hoe dat heet.
Hans Andreus

Hoop

Waar hoop je op?
De meeste mensen hopen op een betere wereld. Er is nu veel onrecht, honger en geweld. Kan dat ook anders? We proberen een steentje bij te dragen aan die droom van een wereld. Is er reden om te denken dat dat ook gaat lukken? Tot nu toe valt het resultaat niet mee. Zeker, er zijn successen geboekt. Toch is de honger de wereld niet uit, de armoede niet, en oorlog ook niet. Wat is de zin van al onze inspanningen?

En toch. Mensen blijven handelen vanuit de hoop. Vanuit het christelijk geloof is er ook alle reden tot hoop. We geloven in een betere wereld. Niet omdat wij die wel eventjes voor elkaar zullen maken, maar omdat God zelf belooft dat die wereld er komt. Hoop is iets anders dan optimisme. Hoop zit dieper. Je houdt vol, ook al zie je geen resultaten. 'Het is een kwaliteit van de ziel, voorbij de horizon verankerd', schrijft Václav Havel. Christenen vestigen hun hoop op Jezus, hun voorloper. Wie op Hem hoopt, zal niet bedrogen uitkomen.
Jezus staat garant voor de goede afloop. Die hoop doet leven.

Hoop
Diep in onszelf dragen we hoop: als dat niet het geval is, is er geen hoop.
Hoop is een kwaliteit van de ziel
en hangt niet af
van wat er in de wereld gebeurt.
Hoop is niet te voorspellen
of vooruitzien.
Het is een gerichtheid van de geest,
een gerichtheid van het hart,
voorbij de horizon verankerd.
Vaclav Havel

Liefde

Ieder mens is op zoek naar liefde. Zonder liefde geen leven. Wat is het heerlijk als er iemand is die voor je gaat, op wie je aan kunt. Wat goed als je weet dat je geliefd bent.

Kinderen die geen liefde krijgen, gedijen niet, hoe goed ze ook verzorgd worden. Ze hebben bevestiging nodig, een veilige hechting. In het geloof gáát het over liefde. 'Heb God lief en de naaste als jezelf' is de belangrijkste opdracht die Jezus geeft. 'God is liefde' is de boodschap van de Bijbel.
Die liefde werd zichtbaar in het leven van Jezus. Als Hij sprak, hingen de mensen aan zijn lippen. Hier spreekt iemand met gezag! 'U hebt woorden van leven' zeiden zijn leerlingen.

Jezus zag de mensen zoals ze zijn. Hij nam hen serieus en had hen lief. Door het contact met Jezus kwamen mensen in beweging en veranderden ze hun leven. Jezus genas zieken en sprak woorden die herstel en vergeving brachten. Ten slotte had Hij zelfs zijn leven over voor de redding van deze wereld.

Al sprak ik de talen van alle mensen en die van de engelen - had ik de liefde niet, ik zou niet meer zijn dan een dreunende gong of een schelle cimbaal. Al had ik de gave om te profeteren en doorgrondde ik alle geheimen, al bezat ik alle kennis en had ik het geloof dat bergen kan verplaatsen - had ik de liefde niet, ik zou niets zijn. Al verkocht ik mijn bezittingen omdat ik voedsel aan de armen wilde geven, al gaf ik mijn lichaam prijs en kon ik daar trots op zijn - had ik de liefde niet, het zou mij niet baten.
1 Korintiërs 13, 1-3

Kerk

De kerk is voor veel mensen allereerst een gebouw. Dat kan groot en monumentaal zijn, maar ook heel modern en pas gebouwd.
Wat gebeurt daar? Mensen komen er samen. Mensen die elkaar opzoeken omdat ze in God geloven. Ze beleven dat geloof samen, ze steunen elkaar, maar proberen ook voor mensen buiten de kerk iets te doen.
Iedere zondag is er een kerkdienst. Er wordt gezongen en gebeden. De dominee leest voor uit de Bijbel. In een toespraak (preek) wordt het bijbelgedeelte toegelicht: wat heeft dit te betekenen, ook voor ons leven nu? Ook wordt gecollecteerd voor een goed doel.
Door de week is de kerk niet dicht. Het bruist er van de activiteiten. Er worden cursussen gegeven, er zijn ontmoetingsavonden, er wordt vergaderd, er zijn gesprekskringen. De dominee en andere vrijwilligers zoeken mensen op. Zieke mensen, of mensen die anderszins wat aandacht kunnen gebruiken. De kerkmensen vormen samen een gemeenschap die onderling met elkaar meeleeft.
Vanuit de kerk zijn mensen ook actief in allerlei vormen van vrijwilligerswerk in de buurt. Kerkmensen zijn meer dan de gemiddelde Nederlander actief in allerlei vrijwilligersorganisaties. Mensen die in financiële problemen komen, doen ook regelmatig een beroep op de kerk.
Iedereen is welkom. De kerk organiseert ook cursussen over het geloof voor geïnteresseerde gasten. De kerkdienst op zondag is open voor iedereen, en de toegang is gratis.
Meer weten? Informeer eens bij de kerk in uw buurt.

Zomaar een dak boven wat hoofden,
deur die naar stilte openstaat.
Muren van huid, ramen als ogen,
speurend naar hoop en dageraad.
Huis dat een levend lichaam wordt
als wij er binnengaan
om recht voor God te staan.
Huub Oosterhuis

 

Kerst

Wat viert de kerk met Kerst? Het draait allemaal om de geboorte van Jezus. Onze jaartelling is begonnen bij deze geboorte.
Jezus kwam ter wereld in Bethlehem, vlakbij Jeruzalem. Zijn ouders waren daarheen gegaan in verband met de volkstelling die keizer Augustinus hield. Iedereen moest zich laten inschrijven in zijn geboorteplaats. Dat is de reden dat het druk was in Bethlehem. Alle herbergen zaten vol, en zo kwam het dat Jezus werd geboren in een stal.

In West-Europa werd het 'lichtfeest' (rond de zonnewende, als de dagen weer gaan lengen) ‘omgebouwd' tot kerstfeest. De kerstboom is een overblijfsel van dat oude feest. De altijd groene boom is een teken van hoop en vernieuwing.
Voor christenen is de geboorte van Jezus hét teken van hoop. Jezus is het Licht dat in de duisternis schijnt. Niemand heeft ooit God gezien, maar als je iets over God te weten wilt komen: kijk naar Jezus. 'God werd mens.' Dat is in drie woorden waar Kerst over gaat. God is niet ver weg, Hij werd een mens zoals wij: Jezus.

Stille nacht, heilige nacht!
Davids Zoon, lang verwacht,
die miljoenen eens zaligen zal
wordt geboren in Bethlehems stal,
Hij der schepselen Heer,
Hij, der schepselen Heer.

Stille nacht, heilige nacht!
Vreed' en heil wordt gebracht
aan een wereld, verloren in schuld;
Gods belofte wordt heerlijk vervuld.
Amen, Gode zij eer!
Johannes Yserinkhuysen

 

Pasen

Het belangrijkste feest in de kerk is Pasen. Pasen is het feest van leven uit de dood. Je ziet het terug in de symbolen van de lente: narcissen, eieren en de paashaas (symbolen van vruchtbaarheid), kuikentjes, lammetjes.
In de kerk draait het niet om de lente, maar om de dood en opstanding van Jezus Christus. Het paasfeest is verbonden met het Joodse Pesachfeest dat de bevrijding uit de slavernij in Egypte herdenkt.

Zeven weken voor Pasen beginnen de voorbereidingen: de vastentijd. De laatste week voor Pasen, de stille of goede week, is gevuld met bijzondere momenten en kerkdiensten. De donderdag in die week heet ‘witte donderdag', de vrijdag 'goede vrijdag'. Hoezo ‘goed'? Het is de dag dat Jezus stierf aan een kruis, veroordeeld als een misdadiger. Hoewel dat vreselijk was, gelooft de kerk dat daar toch iets goeds gebeurde. Het kruis is niet voor niets hét symbool voor het christendom. Jezus nam in dat kruis alle lijden en schuld van de wereld op zich.
Zaterdagavond laat is er de paaswake. De paaskaars wordt de kerk ingedragen. Er is licht. De boodschap klinkt: Jezus is opgestaan! God heeft Hem tot leven gewekt. Hij is verschenen aan zijn leerlingen, ze hebben met Hem gegeten en gedronken. Hij is niet dood, Hij leeft! Dat verbijsterende en onbegrijpelijke nieuws is het begin van nieuw leven en hoop. We vieren het leven en zingen dat het een lieve lust is.
Zondagmorgen gaan we opnieuw naar de kerk. We begroeten elkaar met de woorden 'De Heer is opgestaan! Hij leeft!'

Hij is opgestaan
Maria kwam bij het graf
en huilde om haar heer.
De grote steen was weggerold
en Jezus was er niet meer.
Maar een engel zei plotseling:
Weet je niet meer wat Hij gesproken heeft?
Hij is opgestaan, Hij is opgestaan.
Hij leeft, Hij leeft!
Elly en Rikkert

 

Pinksteren

 

Het derde grote feest van de kerk heet Pinksteren. Het is het minst bekend. Pinksteren betekent 50, het wordt 50 dagen na Pasen gevierd. Waar gaat het over?
50 dagen na Pasen zijn de leerlingen van Jezus in afwachting van wat komen gaat. Jezus heeft hen de opdracht gegeven de wereld te vertellen dat Hij leeft, dat er vergeving is, dat mensen God kunnen leren kennen. ‘Maar nu nog niet' zei Hij erbij. ‘Wacht op de Geest.'
De Geest is Gods aanwezigheid in mensen. ‘De geest krijgen' is geïnspireerd raken door Jezus. ‘Ik zal jullie niet alleen achterlaten' beloofde Hij. ‘Ik kom.'
Tijdens het oogstfeest in Jeruzalem gebeurt het. De Geest van God daalt neer op de aanwezige leerlingen. Ze raken helemaal in vuur en vlam - en vanaf dat moment is de beweging van mensen die vol zijn van Jezus en daarover willen vertellen niet meer te stuiten. Ze geven het goede nieuws over Jezus door aan wie het maar horen wil. Zo is de kerk ontstaan: een gemeenschap van mensen die in Jezus geloven en Hem volgen. Het nieuws verspreidde zich: eerst in Jeruzalem en omgeving, later ook naar Turkije en Europa. Ten slotte wereldwijd. Nog steeds geven mensen dit goede nieuws door.

Geest van hierboven,
leer ons geloven,
hopen, liefhebben, door uw kracht!
Hemelse vrede,
deel U nu mede
aan een wereld die u verwacht!
Wij mogen zingen van grote dingen,
als wij ontvangen al ons verlangen,
met Christus opgestaan. Halleluja!
Muus Jacobse

 

Doop

In de kerk worden mensen gedoopt. ‘Doop' is het overgangsritueel naar het christendom: door de doop word je lid van de gemeenschap van gelovigen. Dopen doe je met water. Ondergedompeld worden of met een scheutje water op het voorhoofd: teken van afwassen, van doorgang.

Water is in de Bijbel onder andere het symbool voor de chaos. Water kan je overspoelen, de zee is niet veilig. Als je ondergedompeld wordt in het water en daarna weer opstaat, is dat een krachtige manier om te laten zien hoe je gered wordt van alle kwaad.

In een groot deel van de kerken worden baby's vlak na hun geboorte gedoopt. De ouders en de kerk zeggen daarmee: nog voordat je werd geboren was God er. Hij is je Schepper, jij mag zijn kind zijn. Door de doop ga je horen bij die gemeenschap van mensen die zich toevertrouwen aan God.
Vaak ook worden mensen gedoopt als ze volwassen zijn: ze gaan op latere leeftijd geloven en laten zich dopen.

O Here God, ons liefst verlangen
Dit kind van ons, dit liefdepand,
Wij hebben het van U ontvangen
Wij geven 't U uit uwe hand.
Ad den Besten

 

 

Kunst en muziek

De kerk is ondenkbaar zonder muziek. Er wordt heel wat afgezongen door gelovigen. In de kerk en thuis. De psalmen, liederen uit de Bijbel, worden in kloosters iedere dag zingend gebeden. Kerkmensen kennen veel psalmen uit hun hoofd. Ze worden telkens opnieuw berijmd en op muziek gezet.
Daarnaast zijn er de vele liederen die in de loop van de kerkgeschiedenis geschreven zijn. Sommige zijn echte blijvers, andere worden tijdelijk gezongen en verdwijnen weer. In iedere cultuur ontstaan weer nieuwe liederen.

De westerse kerken kennen het orgel als kerkinstrument bij uitstek. In andere werelddelen doen ze het zonder orgel, en ook in de kerken in Nederland klinken instrumenten als gitaar, fluit, trompet en viool. Soms is er een band, inclusief drumstel.

Daarnaast zijn de beeldende kunst en de literatuur doordrenkt met bijbelse verhalen en beelden. Studenten kunstgeschiedenis en literatuur krijgen dan vaak ook een 'bijbelcursus' omdat de kunst die ze bestuderen anders niet te begrijpen is.

Een psalm van David
De HEER is mijn herder,
het ontbreekt mij aan niets.

Hij laat mij rusten in groene weiden
en voert mij naar vredig water,
hij geeft mij nieuwe kracht
en leidt mij langs veilige paden
tot eer van zijn naam.

Al gaat mijn weg
door een donker dal,
ik vrees geen gevaar,
want u bent bij mij,
uw stok en uw staf,
zij geven mij moed.

U nodigt mij aan tafel
voor het oog van de vijand,
u zalft mijn hoofd met olie,
mijn beker vloeit over.

Geluk en genade volgen mij
alle dagen van mijn leven,
ik keer terug in het huis van de HEER
tot in lengte van dagen.
Psalm 23

 

Geloof: wat heb je er aan?

Uitspraken van mensen over hun geloof:

"Het is voor mij een oriëntatiepunt in mijn leven."

"Geloof geeft me kracht, een dragende grond onder mijn bestaan."

"Ik vind troost in mijn geloof als ik het moeilijk heb. Ik sta er niet alleen voor."

"Jezus is voor mij levende werkelijkheid geworden toen ik ging geloven."

"Geloven? Dat betekent vergeving voor alles wat ik onherstelbaar verprutst heb."

"Geloven daagt mij uit, het prikkelt me, maakt me ook onrustig: ik moet wel in beweging komen."

"Geloven heeft voor mij vooral met hoop te maken. Hoop op een betere wereld, op een toekomst zonder chaos en verdriet."

 

Meer weten?

Kijk eens op
-  www.ikzoekgod.nl
-  www.waaromJezus.nl
-  www.waaromjezusvoorjou.nl > voor jongeren
-  www.krux.nl > bij Holy Sh!t
-  www.isidorusweb.nl > Geloven

Om te lezen
- Met hart en ziel. 10 moeilijke vragen en hun antwoorden, zie www.pkn.nl/missionair.
- Bijbelgids, Michael Keene: Wat weten we eigen over de Bijbel? Hoe kwam deze tot stand? Wat voor teksten staan erin? Wat weten we over de tijd waarin hij ontstond? Welke invloed heeft de Bijbel door de tijden heen gehad? Deze vragen worden behandeld in deze uitgave van de Katholieke Bijbelstichting.
- De Bijbel voor dummies, Jeffrey Geoghegan: Waar gaat de Bijbel over? Wie schreef hem? Hoe hangen de honderden bijbelverhalen met elkaar samen? En wat is het verschil tussen de diverse (joodse en christelijke) bijbelversies? Dit boek geeft antwoord op al je vragen zonder je een bepaalde overtuiging op te dringen. Uitgave van Pearson Education Benelux.
Geloofscursussen
Een basiscursus christelijk geloof is een ideale manier om vrijblijvend kennis te maken met het geloof en de kerk. Niets moet, en alle vragen mogen. Vaak begint zo'n cursus met een maaltijd. Mensen leren elkaar kennen, en er kan een ontspannen en veilige sfeer ontstaan. Meer informatie over de basiscursus geloven ‘7+ 1. Ontmoetingen met God' vindt u op www.pkn.nl/7plus1 en www.7plus1.nl. Meer informatie over de Alpha-cursus op www.alpha-cursus.nl, over Scopus en over de Emmaüscursus op www.izb.nl > Advies en Toerusting.
En ten slotte: als u dit boekje cadeau hebt gekregen, stel uw vragen aan de goede gever!

Colofon

Met hart en ziel, 10 keer over geloof en kerk
is een uitgave van Missionair Werk & Kerkgroei van de Protestantse Kerk in Nederland

Auteur
Nynke Dijkstra-Algra

Eindredactie
Janet van Dijk

Vormgeving
Robin Sala, ...

Druk
Roto Smeets GrafiServices, Weert

januari 2011